با بابک عالیخانی در پرتو پرتونامه

نوشته شده در تاریخ ۱۲:۰۳:۰۰ ۱۳۹۲/۰۲/۲۲ و در حوزه های ادیان - ۰ نظر
با بابک عالیخانی  در پرتو پرتونامه
مسأله اصلی این پژوهش، کشف و تحلیل عناصر خاصتاً اشراقی در رساله پرتونامه سهروردی و بازشناختن آنها از عناصر حکمت مشایی است، سهروردی رساله پرتونامه را برای آموزش فلسفه به نوآموزان به رشته تحریر درآورده است...


به گزارش پایگاه خبری حکمت و فلسفه، دکتر بابک عالیخانی؛ عضو هیئت علمی موسسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران است، وی تخصص در حکمت ایران باستان و نیز حکمت اشراق دارد، و سال هاست که در موسسه در سال حکمت اشراق ش رونق خاصی دارد.

با وی در مورد طرح  پژوهشی اش با عنوان پرتونامه سهروردی به سخن نشستیم که مشروحش تقدیم می شود:

جناب دکتر عالیخانی لطفاً درباره طرح جدیدتان تصحیح و تفسیر پرتونامه سهروردی بفرمائید.
مسأله اصلی این پژوهش، کشف و تحلیل عناصر خاصتاً اشراقی در رساله پرتونامه سهروردی و بازشناختن آنها از عناصر حکمت مشایی است. توضیح اینکه سهروردی رساله پرتونامه را برای آموزش فلسفه به نوآموزان به رشته تحریر درآورده است. وی یک دوره علم الهی را با ذکر مقدماتی از علم منطق و طبیعیات به زبان فارسی دری نوشته است. تبیین مفاهیم حکمت سینوی در رساله سهروردی مقدمه لازمی است برای تبیین آن دسته از تعلیمات اشراقی که به ابتکار خود او وارد عالم حکمت شده است. به عنوان مثال، وی در این رساله برخلاف حکمت مشاء، حصر عقول در ده عدد را نمی‌پذیرد و نیز نکات اشراقی ویژه‌ای را در باب فروغ قدسی (فرّ) در این نوشته مطرح کرده است. با رجوع به کتاب حکمه الاشراق و سایر کتب تعلیمی وی کلیه عناصر اشراقی رساله پرتونامه استخراج و بررسی می‌گردد.
درباره منظورتان از تصحیح و تفسیر بیشتر توضیح دهید.
بخش اول کار، ارائه یک تصحیح نو از متن پرتونامه است بر پایه نسخ متعدد (حداقل پنج نسخه)، با اساس قرار دادن نسخه نویافته کتابخانه ملی که اصحّ نسخ است (نسخه متعلق به سلطانعلی سلطانی به شماره 55). همچنین، در چاپ‌های موجود (چاپ دکتر نصر، دکتر ضیایی و دکتر پورنامداریان) از حیث علائم، کاستی‌ها و نابسامانی‌هایی دیده می‌شود که احیاناً قرائت متن را با مشکل مواجه می‌سازد. تلاش بر این است که متن منقحی توأم با نشانه‌های سجاوندی درست و کارآمد تهیه شود.
بخش دوم کار عبارت است از تحلیل مفاهیم اشراقی پرتونامه به تمایز از مفاهیم مشایی آن. در این پژوهش، مباحث زیر بررسی خواهد شد: الف) علم‌النفس اشراقی ب) نظریه اشراقی در باب وحدت واجب‌الوجود و علم و سایر صفات وی ج) نظریه اشراقی در باب سلسله عقول طولی و عرضی د) مبحث سوانح نوری ه) نظریه شیخ اشراق در باب تناسخ و) نظریه سهروردی در باب کالبدهای مثالی بهشتیان و دوزخیان و... کل متن نیز بند به بند تفسیر شده و در نگارش این بخش مخصوصاً جنبه آموزشی کار لحاظ شده است. متن پرتونامه برای آموزش حکمت مشاء و اشراق در سطح مقدماتی متن مناسبی است.
آیا تاکنون تفسیر و تصحیح دیگری روی این اثر صورت گرفته است؟
گذشته از مرحوم سید محمدباقر سبزواری که نخستین بار در سال 1340 متن پرتئنامه را به طبع رسانده، اولین تصحیح علمیِ متن توسط دکتر سید حسین نصر در مجلد سوم مصنفات سهروردی صورت گرفته است. مرحوم دکتر حسین ضیایی نیز متن پرتونامه را به زبان انگلیسی ترجمه و به همراه یک مقدمه نسبتاً مبسوط چاپ کرده است. همچنین دکتر پورنامداریان حدود یک ششم متن این اثر را از دیدگاه ادبی شرح داده است. این دو تحقیق، متن دکتر نصر را با اصلاحاتی، اساس کار خود قرار داده‌اند. درباره مضامین پرتونامه، هانری کربن در Quatorze traités  و نیز در مقدمه فرانسوی مجلد سوم مصنفات قدری بحث کرده است.