نشست علمی «تحول در علوم انسانی» با مناظره حجت الاسلام دکتر خسروپناه و دکتر خسرو باقری برگزار شد.

نوشته شده در تاریخ ۱۴:۲۷:۰۰ ۱۳۹۴/۰۹/۳۰ و در حوزه های اخبار و رویدادها - ۰ نظر
نشست علمی «تحول در علوم انسانی» با مناظره حجت الاسلام دکتر خسروپناه و دکتر خسرو باقری برگزار شد.
حکمت و فلسفه: به مناسبت روز وحدت حوزه و دانشگاه روز گذشته (۱۳۹۴/۰۹/۲۹) نشست علمی «تحول در علوم انسانی» با مناظره حجت الاسلام دکتر خسروپناه (رئیس مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران) و دکتر خسرو باقری (عضو هیات علمی دانشگاه تهران) برگزار شد.

به مناسبت روز وحدت حوزه و دانشگاه  روز گذشته (29/09/1394) نشست علمی «تحول در علوم انسانی» با مناظره حجت الاسلام دکتر خسروپناه (رئیس مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران) و دکتر خسرو باقری (عضو هیات علمی دانشگاه تهران) با شرکت جمع کثیری از استادان و دانشجویان در تالار علامه امینی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران  برگزار شد.

در ابتدای این نشست که از ساعت9:00 با تلاوت آیاتی از کلام الله مجید آغاز شد و تا ساعت 12:00 ادامه داشت، حجت الاسلام علیرضا رجالی، قائم مقام دفتر نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه تهران با بیان خیر مقدم به حضار با اشاره به اهمیت مناظره، چنین گفت: مناظره و مباحثه در تمام قرون و اعصار و خصوصاً در زمان ائمه وجود داشته و این امر باعث رشد و تعالی علم و افراد است.

با تحول علوم انسانی راه نفوذ بسته می‌شود
در ابتدای جلسه حجت الاسلام رضا غلامی (رئیس شورای سیاست‌گذاری کنگرة بین المللی علوم انسانی اسلامی) ضمن عرض تسلیت به مناسبت شهادت امام حسن عسگری(ع)، در خصوص ارزش و جایگاه تحول در علوم انسانی اسلامی مطالبی را به این مضمون به عنوان مدخل بحث مطرح کردند: در گذشته‌ای نه چندان دور بحث از تحول علوم انسانی عجیب به نظر می‌رسید. با وجود علاقه و اشتیاق برخی از دانشگاه ‌ها و همکاری تمام قد آن‌ها در این حوزه متاسفانه هیچ‌گونه حمایتی در این زمینه از دستگاه‌های اجرایی وجود ندارد. و گاهی هم مخالفت‌هایی با تحول علوم انسانی صورت می‌گیرد.

حجت‌الاسلام غلامی موضوع تحول در علوم انسانی را انقلاب دوم برای ایران خواند و گفت این مطلب را بدون اغراق بیان می‌کنم؛ ما با انقلاب اسلامی نظام سلطه و حضور مستقیم را از کشور خارج کردیم ولی آیا حضور فکری و نفوذ را نیز از بین برده‌ایم؟جریان سلطه با استفاده از علوم انسانی است که نفوذ خود را پیش برده.

غلامی گفت کارنامه علمی علوم انسانی سکولار علیرغم تبلیغ گسترده غرب موفق نبوده و مشکلات عظیمی در حوزه‌های اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی دارند.

در ادامه جلسه و پیش از شروع مناظره وصیت نامه امام حسن عسگری(ع) توسط دکتر بهرامی (مجری این مناظره ) و دبیر هم اندیشی اساتید نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه تهران قرائت شد. سپس دکتر خسرو باقری و دکترعبدالحسین خسروپناه به نوبت به بیان دیدگاه‌های خود در خصوص وحدت حوزه  و دانشگاه پرداختند.

وحدت باید در هدف باشد نه در ادغام
دکتر خسرو باقری وحدت حوزه و دانشگاه را موفقیت‌آمیز ندانستند و این امر را به هر دو طرف حوزه و دانشگاه نسبت دادند.
ایشان این عدم موفقیت را حاصل بدفهمی دانستند و گفتند حوزه وابستگی شدید به ایدئولوژی دارد در صورتی علم رابطه زیادی با تجربه دارد و نمی‌شود کاملاً با آن ایدئولوژیک برخورد کرد. برای مثال بعضی‌ها سعی دارند آیات قرآن را به بوته آزمایش بگذراند که بنده چنین کاری را قبول ندارم.

ایشان در خصوص بدفهمی در دانشگاه هم گفتند: البته دانشگاه هم بدفهمی نسبت به رابطه علم با فرهنگ دارد.  همچنین به خاطر تعلق خاطری که نسبت به ذات علم و تجربه داشتند در مقابل این وحدت ایستادند. مسئله دوم دانشگاه، خود باختگی است و این که دانشگاه باور ندارد که می تواند منشاء نظریه پردازی باشد.

دکتر باقری ضمن بیان اینکه باید وحدت را در هدف جستجو کنیم گفتند: نباید یک نهاد را ذیل دیگری و یا صدر دیگری در نظر گرفت بلکه باید با حفظ جایگاه به یک همگرایی در نتیجه برسیم.

اگر گزاره های مناسب را درنظر بگیریم می‌توانیم آیات را به تجربه بگذاریم
در ادامه دکتر خسروپناه صحبت خود را با تبیین اهداف حوزه و دانشگاه شروع کردند و حوزه را یک مجموعه آموزشی، پژوهشی و دینی خواندند که روش اجتهادی بر آن حاکم است. دانشگاه نیز مجموعه‌ای آموزشی، پژوهشی و ترویجی است که هم به ترویج علم و هم دین می‌پردازد و با وجود استقلال این دو نهاد اندیشمندان با دیدگاه‌های متفاوت در هر دو نهاد وجود دارد.

خسروپناه ضمن بیان اینکه تا به حال کسی صحبت از ادغام دو نهاد نکرده است گفت: تحول در علوم اجتماعی به معنای تغییرات ساختاری و محتوایی است، یعنی اگر کسی بگوید من معتقد به تحول نیستم اصولاً علم را نشناخته است، در علوم اجتماعی متاسفانه تحول خاصی صورت نگرفته است و تحول معرفتی هم به وجود نیامده است.

این استاد حوزه و دانشگاه بیان داشت در بعضی از علوم دچار رکود شدیدی هستیم و با وجود اینکه محتوای این علوم مربوط به قرن 19 است هنوز تدریس می‌شود. درحالی که همین علوم در غرب مورد نقد قرار گرفته  و تحول اساسی در آن ایجاد شده است.

در ادامه بحث، دکتر خسروپناه در خصوص وحدت حوزه و دانشگاه افزودند: در بعضی از مباحث مانند "تعریف انسان مطلوب" که ساحت‌های مختلفی دارد، حوزه و دانشگاه هر یک در یکی از این ساحت‌ها دارای تجارب و قدرت بیشتری است که باید به همان نهاد واگذار شود. البته در بعضی ساحت‌ها نمی‌توان گفت نقش کدام نهاد بیشتر است پس باید با تعامل به این حوزه وارد شد. وی تاکید کرد: بحث نقش حوزه و دانشگاه یک بحث کلان است و نمی شود خُرد به آن نگاه کرد، باید به این موضوع نگاه کرد که هر دو پایگاه چه کاری برای جامعه خود می توانند انجام دهند.

وی در ادامه گفت: اگر وحدت حوزه و دانشگاه را وحدت و همکاری در هدف ببینیم، تا کنون کسی را ندیدم که بگوید این دو فضا باید ادغام شود در اصل بزرگان گفته‌اند باید این دو نهاد با یکدیگر همکاری داشته باشند.

به تجربه گذاشتن وحی برهم زدن قاعده بازی است
دکتر باقری استاد دانشگاه تهران گفت: آقای خسروپناه از انسان مطلوب در سخنان خود اشاره کردند که از نظر من مطلوب قرار دادن یک انسان به عنوان انسان مطلوب سیاسی یا انسان مطلوب اقتصادی یعنی همه سیاست یا همه اقتصاد که این‌‌ همان ایدئولوژی‌زدگی است و باید از آن اجتناب کرد. ایشان هم‌چنین گفتند چه اشکالی دارد مباحث دینی را به تجربه بگذاریم تا کسانی که به آیات و احادیث اعتقادی ندارند به آن‌ها روی بیاورند؟ بحث من تعارض علم دینی است یعنی اینکه حدیث و روایت بیاوریم که برای انجام دادن فلان کار و برای اثبات فلان نظریه باید نماز خواند. این به هم زدن قاعدة بازی علم است.

دکتر باقری البته به تجربه گذاشتن وحی را برهم زدن قاعدة بازی دانستند و گفتند قرآن یک کتاب علمی نیست که بتوان تمام حقایق علمی را از آن استخراج نمود و قرآن اجمالی بیان شده و هدف آن چیز دیگری است  که البته در جای خود درست و مقدس است. اما استخراج همه علوم از قرآن اشتباه است.

غرب در درون بسیار ایدئولوژیک است
در پاسخ به این دیدگاه، خسروپناه گفت وحی گزارهای تجربه‌پذیر را رایگان در اختیار ما قرار می‌دهد. و پرسیدند آیا نمی‌توانید حتی در حد فرضیه نیز گزاره‌های قرآن را بپذیرید؟ منظور من از به کاربردن مباحث دینی در قالب تجربه استفاده آن‌ها برای کسانی بود که همانند ما به مبانی دینی معتقد نیستند؛ شما خود می‌گویید در قرآن گزاره‌های بسیاری آمده است سؤال من این است که آیا‌‌ همان گزاره‌ها را نیز قبول ندارید؟‌‌ همان گزاره‌هایی که خود شما نیز می‌گویید تجربه پذیر هستند.

در پایان حجت الاسلام خسروپناه تأکید کرد: در غرب در عین اینکه به شدت نگاه‌های ایدئولوژیک را می‌کوبند اما در درون به طور کامل ایدئولوژی زده هستند و تنها یک نوع تقابل را انجام می‌دهند.