مهم‌ترین طرح‌های پژوهشی در دست اجرا

نوشته شده در تاریخ ۰۸:۰۲:۵۳ ۱۳۹۱/۰۷/۰۸ و در حوزه های پژوهش - ۰ نظر
مهم‌ترین طرح‌های پژوهشی در دست اجرا

مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، در حال حاظر ده ها طرح پژوهشی در دست اجرا دارد، طرح تصحیح آثار ابن سینا و ترجمه فرهنگ نامه تاریخی مفاهیم فلسفه ....

1- کلان طرح «تصحیح علمی- انتقادی مجموعة آثار حکمی و فلسفی ابن‌سینا»

طرح تحقیقاتی تصحیح علمی انتقادی آثار حکمی و فلسفی ابن‌سینا با همکاری جمعی از محققان و اساتید حوزه و دانشگاه‌های داخل و خارج از 5 سال پیش در دستور کار این مؤسسه قرار گرفت و طبق برنامه‌ی پیش‌بینی شده به‌مدت ده سال به طول خواهد انجامید.
بخش اولیه این طرح جمع‌آوری، تهیه‌ی عکس و لوح فشرده از نسخه‌های خطی آثار ابن‌سینا از کتابخانه‌های سراسر جهان است که همچنان ادامه دارد.

ابن سینا مجموعاً 131 اثر تألیفی دارد که با وجود برگزاری هزارة وفات وی در ایران و انتشار بخشی از آثار او به این مناسبت در ایران ومصر، متأسفانه هنوز تمامی آن‌ها به طبع نرسیده است. آثار چاپ‌شده نیز بیانگر آن است که بیشتر آن‌ها نیازمند تصحیح دقیق و تتبعی دوباره است تا آن‌جا که برخی از رسائل چاپ‌شده، از نسخ خطی به مراتب اشتباهات بیشتری دارند.
در تحقیق و تصحیح آثار شیخ‌الرئیس متأسفانه ایرانیان سهم اصلی را نداشته‌اند و محققان مصری پیشتاز بوده‌اند. از این روست که به جهت عدم وقوف به مبادی و دقایق فلسفة اسلامی، اغلاطی گاه فاحش در آن‌ها دیده می‌شود. از این رو اهمیت مؤلفات ابن‌سینا، انتشار مجموعة آثار وی مخصوصاً در حکمت و فلسفه را با تصحیح انتقادی و روش علمی ضروری می‌سازد.
بدون شک تحقق این طرح یعنی ارائة روشمند آثار اصیل دانشمندان طراز اول به عنوان ذخایر ملی بلکه بشری، گامی استوار و قدمی بلند در راه تکیه بر فرهنگ خودی خواهد بود.
تا کنون انجام شده است:
1-کتاب‌شناسی بین‌المللی، 2-اثرشناسی (اعتبارسنجی آثار منسوب به ابن‌سینا و تحقیق دربارة آثار اصیل و منحول)؛ 3- نسخه‌شناسی؛ 4- تهیةنسخ؛ 5- سیرة شیخ‌الرئیس (سرگذشت)
- تعلیقات ابن‌سینا (دکتر سیدحسین موسویان) کتاب سال
- المختصر الاوسط فی المنطق (دکتر یوسف ثانی)؛ الموجز الصغیر فی المنطق (دکتر یوسف‌ثانی)
- مفاتیح الخزائن فی المنطق
- البَر و الاثم (دکتر موسویان)
- رساله الحدود
- -انعقاد 40  قرارداد تصحیح در دست اجراست.

فرهنگنامه تاریخی مفاهیم فلسفه
«فرهنگنامه‌ تاریخی مفاهیم فلسفه»، طرح ترجمه‌ی فرهنگنامه‌ای دوازده ‌جلدی است با عنوان Historisches Wörterbuch der Philosophie به سرویراستاری یوآخیم ریتر(Joachim Ritter)   (1974-1903)،‌کارلفرید گروندِر و گُتفرید گابریل.
اصل آلمانی این اثر حاصل تلاش سی‌ ساله‌ی بیش از 1500 استاد با سابقه و متخصص در زمینه‌ی فلسفه است که سیر تاریخی 3712 مفهوم فلسفی را در شاخه‌های مختلف فلسفه در بر می‌گیرد.
مؤسسه بر اساس نیاز آموزشی دانشگاه‌های کشور، ترجمه‌ی این فرهنگنامه را در مرحله‌ی اول در سه زمینه‌ی مفاهیم «فلسفه هنر»، «الهیات» و «فلسفه اخلاق» آغاز کرده و تاکنون جلد اول و دوم این مجموعه انتشار یافته است.

طرح «سی سال فلسفه در ایران»
دستاورد اجرای کامل این طرح، بانک اطلاعاتی جامعی است که می‌تواند مرجع آماری مناسبی جهت سیاستگذاریهای علوم انسانی به ویژه فلسفه و شاخه‌های مرتبط با آن باشد. این طرح به بررسی موارد زیر می‌پردازد:
جنبه‌های مختلف وضعیت آموزش فلسفه در نظام آموزشی دانشگاهی (در چهار بعد اسلامی، غربی، تطبیقی، و فلسفه‌های مضاف و میان‌رشته‌ای)، در دوره‌های کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری، به لحاظ آمار دانشجویی،‌آمار استادان، تعداد کتابخانه‌ی تخصصی فلسفه، تعداد و نسبت کتابهای فلسفی، نسبت بین استاد و دانشجو و کتاب،‌وضعیت گروه‌های فلسفه آموزشی و پژوهشی، وضعیت پایان‌نامه‌ها، بررسی پژوهش‌های میان‌ر‌شته‌ای و تأثیر آن در نظام آموزش و پژوهش فلسفه، آمار تنوع رشته‌ها به تفکیک مقطع، تعداد گروه‌ها، تفکیک فلسفه محض (غرب) و کلیه شاخه‌های فلسفه اسلامی، نسبت گروه‌های آموزشی فلسفه و گروه‌های پژوهشی،‌نسبت کتاب‌های تألیفی و استادان، آمار کتاب‌های تألیفی و ترجمه‌ای، نسبت کتاب‌های تألیفی در فلسفه غرب و فلسفه اسلامی، پیوند میان برنامه‌های نظام آموزشی و پژوهشی در حوزه‌ی فلسفه با نیازها و اقتضائات رشته‌ی فلسفه (در چهار بعد اسلامی، غربی، تطبیقی، مضاف و میان‌رشته‌ای) و...

کلان طرح سیر مفهومی حکمت سیاسی اسلامی

در این طرح به صورت مستدل نشان داده شده است که سنت‌های فلسفی مشاء، اشراق، متعالیه و نیز میراث کلامی، عرفانی، فقهی و حتی ادبی ما، به خصوص هر جا که بر منهج عقل و استدلال پیش رفته است، حامل مسائل و موضوعات و منظر‌های فلسفی و دیدگاه‌های امر سیاسی است.
در انجام این طرح حدود 120 نفر استاد، پژوهشگر و کارشناس مشارکت دارند.
شوراهای سیاستگذاری، علمی، شورای مدیران گروه‌های علمی.
طرح پنج گروه علمی دارد: 1- گروه حکمت و فلسفة سیاسی فاضله ؛ 2-گروه حکمت و فلسفة سیاسی مشاء؛ 3-گروه حکمت و فلسفة سیاسی اشراق ؛ 4- گروه حکمت و فلسفة سیاسی  متعالیه؛ 5- گروه حکمت و فلسفة سیاسی معاصر.
تا کنون سه جلد از مجموعة هشت‌جلدی انتشار یافته است (متوسط هر جلد 850 صفحه).

1.ضرورت انجام طرح
ضرورت انجام طرح از آنجا ناشی می شود که رشد دانش و فلسفه به‌صورت انباشتی و مرحله‌ای صورت می‌گیرد و دستاورهای علمی فلاسفه و دانشمندان در هر دوره، مبتنی بر دستاوردهای دوره‌های قبلی است و البته متناسب با زمان بازخوانی شده، با افزوده شدن مباحث و مطالب جدید به آن، دانش و تفکر بشر یک گام ارتقاء می‌یابد. بر این اساس شاید بتوان گفت رشد دانش و اندیشه در هر دوره منوط به شناخت مبانی علمی و فلسفی و دستاوردهای فلاسفه و دانشمندان گذشته در هر دورة تمدنی است.
هم‌اکنون ما در زمانی به سر می‌بریم که به شدت به تولید نظریات جدید در حوزة فلسفه سیاسی با شرایط بومی و مبانی تمدنی خود نیازمندیم. احیای تمدن اسلامی یا بنیان‌‌گذاری تمدن جدید اسلامی ایرانی که به اعتقاد برخی در قرن اول این دوره به سر می‌بریم به نظریه‌های مبنایی فراوانی نیاز دارد که بخش عمده آن را باید در فلسفه سیاسی جستجو کرد. ارائه روزآمد و کارآمد این نظریه‌ها، منوط به شناخت میراث فلسفی و تمدنی گذشته در این حوزه است، در حالی که ما دانش و اطلاعات عمیق و گسترده‌ای در خصوص فلسفة سیاسی مسلمانان یا فلسفة سیاسی در جهان اسلام نداریم. گام اول و ضروری، شناخت میراث فکری و فلسفی دانشمندان و فیلسوفان مسلمان در زمینة فلسفة سیاسی است. بنابراین طرح کلان پژوهشی « سیر مفهومی فلسفة سیاسی اسلامی» در صدد است مجموع دیدگاه‌ها و نظریه‌های فلاسفة مهم مسلمان را در طول تاریخ فلسفة اسلامی مورد شناخت، بازخوانی و تحلیل قرار دهد.

طرح «اندیشه¬نامه علوم عقلی اسلامی»
اندیشه‌نامة علوم عقلی اسلامی قصد دارد در مرحله نخست مجموعه مقالاتی تولید کند که هر یک ناظر به یکی از مفاهیم در حوزة فلسفه، کلام و عرفان اسلامی باشد.
مزایای طرح:
الف) این پروژه که در قالبی شبیه دانشنامه منتشر خواهد شد  به عنوان منبعی جامع برای تمام پژوهشگران حوزه-های سه گانه (حوزة فلسفه، کلام و عرفان اسلامی) محسوب شده و زمینه پژوهش¬های تطبیقی را تسهیل و تدقیق خواهد کرد
ب) با توجه به رویکرد توصیفی – تاریخی طرح در فاز نخست، نتیجه این پروژه می¬تواند مبنایی برای مطالعات تاریخ علم در حوزه کلام و فلسفه و عرفان قلمداد شود.
ج) با تولید این مجموعه بسیاری از اختلافاتی که میان علوم فوق مطرح است برچیده می¬شود.
تاکنون شیوه نامه، منابع پشتیبان تحقیق در سه حوزه کلام و فلسفه و عرفان، و مدخل‌های مرحله اول (15 مدخل از 50 مدخل اصلی) نوشته شده است. و مدت طرح 2 سال بوده و تا یک سال دیگر خاتمه می‌یابد.
این طرح 3 نفر همکار اصلی از اعضای هیئت علمی مؤسسه دارد.


همکاری های مشترک پژوهشی مؤسسه
1. مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران در همکاری مشترک خود با مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه آزاد برلین آلمان، طرح‌هایی پژوهشی را با هدف احیاء و تصحیح متون فلسفی در دستور کار دارد.
تاکنون نتیجه این همکاری در قالب «سلسله متون و مطالعات فلسفی و کلامی» در 15عنوان کتاب انتشار یافته است. اعضای شورای علمی‌ای که این طرحها با نظارت آنها تصویب و به انجام می‌رسد، عبارتند از: عبدالحسین خسروپناه (ایران)، غلامرضا اعوانی (ایران)، نصرالله پورجوادی (ایران)، زابینه اشمیتکه (آلمان)، رضا پورجوادی (کانادا)، ویلفرد مادلونگ (انگلستان)، و سیدمحمد یوسف‌ثانی (ایران).
2. همکاری مشترک با جامعه المصطفی
3. طرح همکاری با دانشگاه قزاقستان
4. طرح همکاری مشترک با پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
5. طرح همکاری مشترک با دانشگاه ایتالیا
6. طرح همکاری مشترک با مرکز انستیتو فلسفه گرجستان

7. طرح همکاری با انستیتو فلسفه مسکو و انتشار 7 جلد از مجله اشراق