مؤسسۀ پژوهشي حكمت و فلسفۀ ایران به منظور پاسخگويی به نيازهای پژوهشی كشور در زمينههای فلسفه، حكمت و دانشهاي مرتبط تأسیس شده است. این مؤسسه پیش از این در قالب دو پژوهشکدۀ "حكمت و اديان" و "تاريخ و فلسفۀ علم" فعالیت میکرد که بر اساس مصوبۀ شورای گسترش آموزش عالی به تاریخ خردادماه 1380 در ساختار جدید به فعالیت خود ادامه میدهد.
اهداف مؤسسه بدین قرارند:
1. كمك به توسعۀ پژوهش در زمينههای حكمت اسلامی، فلسفۀ غرب، كلام، اديان و عرفان، فلسفۀ تطبيقی، منطق، تاريخ و فلسفۀ علم، مطالعات علم و فلسفۀ دين؛
2. زمينهسازی مناسب برای ارتقای فعاليتهای پژوهشی فلسفی و نظری در كشور؛
3. بررسي و شناسايی شاخههای نوين فلسفه و معرفی آنها در كشور؛
4. طرح مسائل سنتی فلسفه و رشتههای مرتبط به روشی جديد؛
5. كوشش برای احيای جايگاه ويژۀ ايران در فلسفۀ اسلامی و فلسفه به صورت کلی؛
6. كوشش برای نشر فرهنگ فكر و انديشۀ فلسفی و منطقی در جامعه.
وظایف مؤسسه در راستای اهداف فوقالذکر مواردی چون: انجام طرحهای پژوهشی بنيادی، كاربردی و توسعهای، پرداختن به دانشهای ميانرشتهای بين فلسفه و دیگرعلوم، تصحيح و ترجمه و تأليف متون فلسفی، عرفاني و كلامی به زبانهای فارسی و خارجی، همكاری با مراكز فلسفی و مؤسسات مشابه در جهان، جذب نخبگان و پژوهشگران ممتاز و برجستۀ داخل و خارج و چاپ و انتشار فصلنامه و كتب و نشريات تخصصی هستند.
اركان مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ايران هيئت امنا، رئيس و شوراي پژوهشی هستند. هیئت امنا از وزیر علوم تحقيقات و فناوری ( رئيس هيئت امنا )، رئيس سازمان مديريت و برنامه ريزی كشور و يا نمايندۀ وی و چهار تا شش تن از شخصيتهاي علمي – فرهنگی كه نقش مؤثری در توسعه و پيشرفت مؤسسه داشته باشند و رئيس مؤسسه ( دبير هيئت امنا ) تشکیل شده است. این هیئت وظایفی را چون: تدوين و تصويب آيين نامه داخلي هيئت امنا، تصويب سازمان اداری مؤسسه بر اساس ضوابط و مقررات و بررسی و تصويب بودجه مؤسسه كه از طرف رييس مؤسسه پيشنهاد میشود برعهده دارد.
رییس مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ايران هم وظایفی را چون: اداره و هدايت امور مؤسسه و نظارت بر حسن اجرای كليۀ فعاليتهای آن، پيشنهاد تشكيلات مؤسسه به هيئت امنا، تنظيم و پيشنهاد بودجۀ سالانه به هيئت امنا، تنظيم و پيشنهاد برنامۀ سالانه و پنج ساله به هيئت امنا و ارائۀ گزارش عملكرد سالانۀ مؤسسه به هيئت امنا و وزارت علوم ، تحقيقات و فناوری برعهده دارد.
شورای پژوهشی مؤسسه از رييس مؤسسه ( رييس شورا )، معاون پژوهشي مؤسسه ( دبير شورا) ، رؤسای پژوهشكدهها و دو تا پنج نفر ازاعضای هيئت علمی تشکیل شده است.
وظايف و اختيارات شورای پژوهشی بدین قرارند:
1. تصويب طرحها و برنامههای پژوهشی؛
2 . نظارت بر كيفيت و حسن اجرای طرحهای پژوهشی؛
3 . نظارت بر انتشار نشريات پژوهشی؛
4 . بررسی نيازهای تجهيزاتی، انتشاراتی و پژوهشی؛
5 . تعيين خطمشی مؤسسه برای ارتباط علمی با ساير مراكز آموزشی – پژوهشی؛
6 . ارزيابی نتايج فعاليتهای پژوهشی؛
7 . بررسی و تصويب سفرهای علمي كوتاه مدت و بلند مدت.